TARİHÇESİ
İlk olarak, 1976 yılında 21-24 Temmuz tarihleri arasında, Amerikan Lejyon Toplantısının (58th annual convention of the American Legion) yapıldığı Philadelphia’ da The Bellevue Statford Hotel'de kalan, 4400 üye arasında Pneumonia (Zatürre) salgını ortaya çıkmış, salgına yakalanan 182 vakadan, 147 (%81)’si hospitalize edilmiş, 29 (%16)’u ölümle sonuçlanmıştır (1). Otel 1902-1904 tarihleri arasında yapılmış olup, 70 yıllık geçmişe sahip eski bir oteldir.
İlk olarak etken patojen, salgından 6 ay kadar sonra CDC (Center of Disease Control) tarafından ölenlerin akciğer otopsilerinden tesbit edilmiş olup, taksonomik olarak; Legionellaceae ailesine ait Legionella pneumophila adı verilmiştir(2).
Salgının incelenmesi sayesinde; hastalığın bulaşma yolları, prognozu, inkübasyon periyodu ve bakterinin temel özellikleri hakkında geniş bilgiler elde edilmiştir. Yine salgın sayesinde, yapılan retrospektif çalışmalarda 1974, 1975, 1976 yıllarının haziran-temmuz ayları arasında, otelde kalan müşteriler arasında, pneumoni ve grip’e bağlı ölümler olduğu bildirilmektedir(2).
1947 yılında, ateşli akciğer infeksiyonuna yakalanan bir hastanın kanı denek hayvanına (Guinea pig) inoküle edilerek, 31 yıl süresince saklanmıştır. Riketsiye benzeri bakteri (Rickettsial-like agent) olarak tanımlanan ajan patojenin L.pneumophila olduğu anlaşılmış ve ilk izole edilen Legionella bakterisi olarak tanımlanmıştır(3).
1974 yılının eylül ayında, bir grup toplantısında (Independent Order of Odd Fellows) pnömoni salgını meydana gelmiş, o gün için etken tesbit edilememiştir, yıllar boyunca saklanan serum örnekleriyle yapılan çalışmalar neticesi, etkenin legionella olduğu tesbit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda iki salgın arasındaki istatistiki bilgiler özetle belirtilmiştir(4). (Tablo 1)
Tablo 1 : American Legion ve Odd Fellows salgınları arasındaki epidemiyolojik farklar
Grup |
Ortalama Yaş |
Kadın/Erkek oranı |
Görülme sıklığı (%) |
İnkübasyon Periyodu (gün) |
American Legion |
55 |
3.5/1 |
4.0 |
2-10 |
Odd Fellows |
63 |
1.8/1 |
2.9 |
1-9 |
Bilinen ilk Lejyonella epidemisi ise; 1965 yılında, Washington DC’de psikiyatri hastanesinde (Elizabeth Hospital) 51 ateşli akciğer hastalığına yakalanması ve 15 kişinin ölmesi ile meydana gelmiştir. 12 yıl sonra yapılan retrospektif çalışmalar sonucu hastaların %85’inde etkenin L.pneumophila olduğu anlaşılmıştır(5).
Diğer Legionella türlerine bağlı pnömoni salgınlarına tarihi bakış aşağıdaki tabloda belirtilmiştir(6). (Tablo 2)
Tablo 2 : Legionella türlerine bağlı pnömoni salgınlarına tarihi bakış
Tür |
Kaynak |
Salgın yeri |
İzole eden |
Yıl |
L.micdadei |
Kan |
Fort Bragg, NC |
H.Tatlock |
1943 |
L.bozemanii |
Akciğer dokusu |
Key West, FL |
F:M.Bozeman |
1959 |
L.dumoffii |
Su ve soğutma kulesi |
New York, NY |
G.W.Gorman |
1978 |
L.longbeachae |
Tanstrakeal aspirasyon |
Long Beach, CA |
R.Porschen |
1980 |
L.jordanis |
Su ve nehir |
Bloomington, IL |
G.W. Gorman |
1978 |
L.gormanii |
Toprak ve dere |
Atlanta, GA |
G.W. Gorman |
1978 |
L.feeleii |
Su |
Windsor, Canada |
G.W. Gorman |
1981 |
L.hackeliae |
Bronşiyal biyopsi |
Ann Arbor, MI |
M. Hackel |
1981 |
L.maceahernii |
Su ve ev evaporatoru |
Phoenix, AZ |
P.H. Edelstein |
1979 |
L.wadsworthii |
Balgam |
Los Angeles, CA |
S.S. Polt |
1981 |
L.birminghamensis |
Akciğer dokusu |
Birmingham, AL |
E. Brookings |
1986 |
|
|
|
J. Kirklin |
|
|
|
|
|
|
L.cincinnatiensis |
Akciğer dokusu |
Cincinnati, OH |
J.L. Staneck |
1982 |
|
|
|
S.R. Vincent |
|
L.oakridgensis |
Su ve soğutma kulesi |
Pennsylvania |
R.L. Tyndall |
1981 |
|
|
Minnesota |
C.B. Duncan |
|
|
|
|
E.L. Dominque |
|
L.anisa |
Su ve lavabo |
Los Angeles, CA |
G.W. Gorman |
1981 |
L.cherrii |
Su ve termal banyolar |
Minnesota |
R.K. Tyndall |
1982 |
|
|
|
C.B. Duncan |
|
L.rubrilucens |
Su ve içme suyu |
Los Angeles, CA |
G.W. Gorman |
1980 |
L.sainthelensi |
Su ve spring |
Mount Saint Helens, WA |
J. Campbell |
1981 |
|
|
|
S. Eng |
|
Avrupa’da meydana gelen en büyük salgın Madrid’e yaklaşık 25 km. mesafede bulunan, Alcala de Henares adlı bir İspanyol şehrinde meydana gelmiştir. 11Eylül başlayıp, 18 Ekim 1996 tarihlerinde sona eren salgında etken L. pneumophila Tip 1 olup, kaynak çevredeki soğutma kuleleridir. Birçok vaka Pontiac ateşi şeklinde hastalığı geçirirken, 197 kişi pnömoniye yakalanmış, 11 vaka ölümle sonuçlanmıştır. Pnömoniye yakalananların 2/3’ü 60 yaş ve üzerinde olup, yaş ortalaması 68’dir. Vakaların 2/3’ü erkektir.
1985 yılında İngiltere’de bir hastanede (Statford General Hospital) salgın meydana gelmiş, hastane kaynaklı pnömoniye yakalanan 68 vakanın 22’si ölümle sonuçlanmıştır.
KAYNAKLAR
- Fraser DW,Tsai TR, Orenstein W, et al. Legionnaires’ disease: Description of an Epidemic of Pneumonia. N Engl J Med. 1977;297:1189-1197
- McDade, JE, Sheppard, CC, Fraser, DW, et al. Legionnaires’ disease: isolation of a bacterium and demonstration of its role in other respiratory diseases. N Engl J Med. 1977;287:1197-1203
- McDade JE, Brenner DJ,Bozeman FM. Legionnaires’ disease bacterium isolated in 1947. Ann Intern Med. 1979;90:659-61
- Terranova W, Cohen ML, Fraser DW. 1974 outbreak of Legionnaires’ disease diagnosed in 1977. Lancet 1978;122-4
- Thacker SB, Bennet JV, Tsai T, et al. An outbreak in 1965 of severe respiratory illness caused by legionnaries’ disease bacterium. J Infect Dis. 1978;138:512-9
- Robert Muder. Other Legionella species. In: Mandell GL, et al. Principles and Practise of Infectious Diseases. 6th ed. New York: Churchill Livingstone Inc, 2005: 2725-30
| |